Η Δικαιοσύνη

Περιγραφή της Κάρτας

Στην κάρτα νούμερο οχτώ (VIII) βλέπουμε μια γυναίκα να κάθεται σ’ ένα θρόνο κρατώντας στο ένα της χέρι μια ζυγαριά και στο άλλο ένα σπαθί. Είναι το σύμβολο της δικαιοσύνης, έτοιμη να ζυγίσει τις αμαρτίες μας και να μας τιμωρήσει με το σπαθί αν αυτό μας αξίζει, σαν δίκαιος και αυστηρός κριτής. Συνήθως μάλιστα η δικαιοσύνη έχει τα μάτια κλεισμένα με μαντήλι αφού, όπως θέλουμε να πιστεύουμε, είναι τυφλή και η κρίση της δεν επηρεάζεται από την εξωτερική εμφάνιση και την ισχύ ή την αδυναμία του καθενός. Ωστόσο στο Ταρό σχεδόν πάντα η Δικαιοσύνη έχει τα μάτια ανοιχτά και κοιτάζει ίσια μπροστά αφού σκοπός της δεν είναι ο διαχωρισμός των ανθρώπων σε δίκαιους και άδικους αλλά η αρμονική ένωση των αντιθέτων που όπως έχουμε δει ταλαιπωρούσαν τους ήρωες των προηγούμενων καρτών. Για να το κατορθώσει αυτό η Δικαιοσύνη πρέπει να είναι γυναίκα αφού δεν θα λειτουργήσει διανοητικά αλλά θα στηριχτεί στη διαίσθηση και δεν θα ενδιαφερθεί για την απλή εφαρμογή του γράμματος του νόμου αλλά για την επίτευξη της αρμονίας. Η μορφή της Δικαιοσύνης με σπαθί και ζυγαριά που έχει φτάσει μέχρι τις μέρες μας κατάγεται από την Θέμιδα, μία από τους Τιτάνες της ελληνικής μυθολογίας, που φρόντιζε για την επικράτηση της δικαιοσύνης και την τήρηση των κανόνων του δικαίου από θεούς και ανθρώπους. Την Θέμιδα διαδέχτηκε η κόρη της Αστρέα σαν υπεύθυνη για την τήρηση της δικαιοσύνης στη γη, ενσωματώνοντας στο ρόλο της τις ιδιότητες της αρμονίας και της αγνότητας τις οποίες ενσάρκωνε. Όταν όμως άνοιξε το κουτί της Πανδώρας και το κακό ελευθερώθηκε, οι θεοί που μέχρι τότε ζούσαν μαζί με τους ανθρώπους εγκατέλειψαν την γη και αποσύρθηκαν στον ουρανό. Η Αστρέα ήταν η τελευταία που έφυγε, όταν πια η αγνή της φύση δεν μπορούσε να ανεχτεί τη δυσαρμονία που επικράτησε στη γη, για να γίνει ο αστερισμός της Παρθένου. Ένα κομμάτι του αστερισμού αυτού αργότερα αποσπάστηκε για να γίνει ο αστερισμός του Ζυγού. Παρά τη γυναικεία φύση της κρατάει σπαθί, ένα όπλο που έχουμε συνηθίσει να βλέπουμε σε χέρια αντρών. Έτσι φαίνεται ότι δεν της λείπει το θάρρος ούτε η ικανότητα της κρίσης. Παρόλο που το σπαθί είναι όργανο δράσης, δεν είναι σε στάση επίθεσης, ούτε άμυνας αλλά το κρατάει κάθετα σαν σκήπτρο δείχνοντας τον ουρανό, ίσως για να μας θυμίσει την πνευματική διάσταση των αποφάσεων της. Αντίθετα η ζυγαριά στο αριστερό της χέρι εκτείνεται στον οριζόντιο άξονα που είναι η γήινη ή ανθρώπινη διάσταση. Επίσης η ζυγαριά είναι όργανο που κινείται σαν τραμπάλα δείχνοντας τη σχετικότητα της ανθρώπινης εμπειρίας, σε αντιδιαστολή με την απόλυτη σταθερότητα του σπαθιού. Ακόμα οι δύο δίσκοι της ζυγαριάς μπορούν να θεωρηθούν σύμβολο της γυναικείας δεκτικότητας που έρχονται να συμπληρώσουν την ασυμβίβαστη φύση του σπαθιού, σύμβολο του αντρικού κόσμου της επιθετικότητας. Τέλος ο κάθετος και οριζόντιος άξονας που σχηματίζονται από το σπαθί και τη ζυγαριά αντίστοιχα, συμβολίζουν το σταυρό της ανθρώπινης εμπειρίας: πνευματική αναζήτηση και ιδεαλισμός ταυτόχρονα με τους γήινους περιορισμούς και την πεζή πραγματικότητα. Η Δικαιοσύνη είναι το διάμεσο ανάμεσα στις δύο αυτές διαστάσεις. Για να ολοκληρώσουμε σχετικά με τις αντίθετες δυνάμεις που ενσωματώνονται στη κάρτα πρέπει να αναφέρουμε την στάση της Δικαιοσύνης. Παρόλο που φαίνεται να κάθεται σε θρόνο έχει το ένα πόδι προτεταμένο μπροστά σαν να είναι έτοιμη να σηκωθεί αν υπάρξει ανάγκη. Επίσης τα χρώματα που κυριαρχούν στα ρούχα της, κόκκινο (πάθος) και μπλε (διάνοια) τα έχουμε δει και στις προηγούμενες δύο κάρτες (Το Άρμα και Οι Εραστές) να χρησιμοποιούνται για να δείξουν την έμφυτη διπολικότητα. >Η κάρτα της Δικαιοσύνης είναι αυτή που έχει υποστεί τις περισσότερες αλλαγές στα σχετικά μοντέρνα Ταρό αφού πλέον συχνά συναντάται όχι στην παραδοσιακή της θέση με το νούμερο οχτώ αλλά στο νούμερο ένδεκα που παραδοσιακά είναι η θέση της κάρτας της Δύναμης. Ένας πιθανός λόγος για την αλλαγή αυτή είναι η αντιστοίχηση του Ταρό με την αστρολογία, όπου η Δικαιοσύνη αντιστοιχεί στο ζώδιο του Ζυγού ενώ η Δύναμη, που η κάρτα της δείχνει έναν άνθρωπο να δαμάζει ένα λιοντάρι, αντιστοιχεί στο ζώδιο του Λέοντα. Έτσι βάζοντας τις κάρτες στη σειρά θα πρέπει η Δύναμη να προηγηθεί της Δικαιοσύνης. Επίσης έχει προταθεί το όνομα ρύθμιση, προσαρμογή (adjustment) αντί για το Δικαιοσύνη, προκειμένου να τονιστεί η ανάγκη ισορροπίας μεταξύ των αντιθέτων. Εμείς εδώ, που όπως ίσως έχετε καταλάβει είμαστε αρκετά παραδοσιακοί, χρησιμοποιούμε την κάρτα από το The Wisdom of theTarot Deck που έχει τη Δικαιοσύνη στην κλασσική της θέση και με το κλασσικό της όνομα. Συμβολισμός Με την κάρτα της Δικαιοσύνης ξεκινάει η δεύτερη επτάδα των μεγάλων αρκάνα. Στις επτά προηγούμενες κάρτες συναντήσαμε μεγάλα αρχέτυπα και αρχέγονες δυνάμεις που κυβερνάνε τη ζωή του ανθρώπου από τότε που πρωτοεμφανίστηκε πάνω στη γη. Οι δυνάμεις αυτές ενσωματώθηκαν στο Άρμα που όπως είδαμε ξεκίνησε το ταξίδι της αναζήτησης γεμάτο αντιφάσεις αλλά και σιγουριά. Τώρα όμως για να είναι επιτυχημένη η συνέχιση του ταξιδιού, θα πρέπει τα προσωπεία να πέσουν και όλες οι αντιφάσεις να αντιμετωπιστούν ευθέως αντί να κουκουλωθούν. Οι δυνάμεις της πρώτης επτάδας αποτελούν τον εξωτερικό κόσμο, τα δεδομένα που βρήκαμε έτοιμα και για τα οποία ουσιαστικά δεν μας πέφτει λόγος. Τώρα καθώς προχωράμε στη δεύτερη επτάδα ο άνθρωπος αναλαμβάνει όλο και πιο ενεργό ρόλο στη δημιουργία του κόσμου και ψάχνει για την εσωτερική κατανόηση των εξωτερικών φαινομένων. Βλέποντας το ηλικιακά, μέχρι τώρα ο άνθρωπος πέρασε από τα στάδια της εφηβείας (Εραστές) και της ενηλικίωσης (Άρμα) και τώρα πια έχει την ωριμότητα να αναζητήσει το νόημα της ύπαρξης του. Στις μέρες μας όλο και περισσότεροι άνθρωποι αναζητούν αυτό το νόημα μέσα τους, αναγνωρίζοντας ότι ο εξωτερικός κόσμος κυβερνιέται από δυνάμεις πέρα από τον έλεγχο και την κατανόηση τους. Έχοντας φτάσει σ’ ένα τέτοιο σταυροδρόμι είναι λογικό να συναντάμε την κάρτα της Δικαιοσύνης αφού αυτή θα ζυγίσει το παρελθόν μας και, αν είμαστε άξιοι, θα μας επιτρέψει να συνεχίσουμε το ταξίδι της εσωτερικής κατανόησης και ανάπτυξης. Σε κάθε περίπτωση το υψωμένο σπαθί μάς πείθει ότι τα ψέματα τελείωσαν και θα πρέπει πλέον να αναλάβουμε την ευθύνη της ζωής μας. Έτσι για να ανταποκριθούμε σωστά στις απαιτήσεις της κάρτας της Δικαιοσύνης, θα πρέπει να είμαστε έτοιμοι για θυσία. Καλούμαστε να θυσιάσουμε όλες τιςnψευδαισθήσεις και τις προσποιήσεις του παλιού μας εαυτού καθώς και το βόλεμα που φέρνει η εξάρτηση από τους άλλους (γονείς, δάσκαλοι, φίλοι, εραστές κλπ). Μόνο έτσι θα καθαρίσουμε εσωτερικά και θα μπορούμε να συνεχίσουμε το ταξίδι μας με πιθανότητες επιτυχίας. Διαφορετικά αν εξακολουθήσουμε να κουβαλάμε τα βαρίδια αυτά μαζί μας, μάς περιμένει η κάρτα νούμερο δώδεκα του Κρεμασμένου, συμμετρική ως προς την Δικαιοσύνη, όπου πλέον η θυσία θα είναι πιο επιτακτική και βίαιη. Μιλώντας για Δικαιοσύνη, δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι συχνά η έννοια της αθωότητας ταυτίζεται με την έννοια της άγνοιας. Ερχόμενοι στον κόσμο είμαστε όλοι ένοχοι, τουλάχιστον για το προπατορικό αμάρτημα και στη διάρκεια της ζωής μας πρέπει να ισορροπήσουμε το βάρος της άγνοιας μας από τη μία, με την ενοχή για κάθε δαγκωνιά από το Δέντρο της Γνώσης. Οι δύο δίσκοι της ζυγαριάς είναι άδειοι και μπορούμε να εναποθέσουμε εκεί τις δύο πλευρές της σύγκρουσης αυτής, αποδεχόμενοι την δισυπόστατη φύση μας και επιχειρώντας έτσι να την κατανοήσουμε καλύτερα. Το σίγουρο είναι ότι από τη στιγμή που ο άνθρωπος εγκατάλειψε τον ιδεατό κόσμο του Κήπου της Εδέμ, οφείλει να μάθει και να αναλάβει την ευθύνη για την γνώση που αποκτάει. Επίσης οφείλει να παίρνει αποφάσεις και το σπαθί θα του χρησιμεύσει στο να διαχωρίσει την φαντασία από την πραγματικότητα, το ψεύτικο από το αληθινό και τη σύγχυση από την αντικειμενική γνώση. Άλλωστε στη ζυγαριά μπορεί να συγκρίνει τις άπειρες δυνατότητες τελειοποίησης που ίσως φαντάζεται ότι έχει, με τους περιορισμούς του χώρου, του χρόνου και της ανθρώπινης φύσης. Έχοντας βρεθεί στο κρίσιμο αυτό σημείο του ταξιδιού, όπου θα πρέπει να στραφούμε μέσα μας για να βρούμε το νόημα της ύπαρξης μας, μπορούμε να εκμεταλλευτούμε τη ζυγαριά για να ζυγίσουμε το παρελθόν και το μέλλον. Με άλλα λόγια, να δεχτούμε το παρελθόν αναλαμβάνοντας την ευθύνη για ότι πράξαμε και αναγνωρίζοντας ότι κάθε εμπειρία που βιώσαμε έχει συντελέσει στη διαμόρφωση του χαρακτήρα μας. Με τον τρόπο αυτό ίσως να μην επανορθώνουμε τα λάθη μας αλλά τουλάχιστον έχουμε λιγότερες πιθανότητες να τα ξανακάνουμε. Διαφορετικά αν πιστεύουμε ότι τα γεγονότα απλά συμβαίνουν κι εμείς δεν είμαστε παρά άβουλες μαριονέτες στα χέρια ανώτερων δυνάμεων, τότε το παρελθόν παραμένειένα μυστήριο και το μέλλον ένας επαναλαμβανόμενος κύκλος λαθών, απογοητεύσεων και ανεκπλήρωτων επιθυμιών. Φυσικά υπάρχουν γεγονότα πέρα από τον έλεγχο μας και όλοι είμαστε υποχρεωμένοι να υποστούμε τις συνέπειες τους, αφού κανένας άνθρωπος δεν μπορεί να ελέγξει ό,τι γίνεται στον κόσμο. Ωστόσο το ζητούμενο είναι να αναγνωρίσουμε τους περιορισμούς που όλοι έχουμε και να κατανοήσουμε ότι κάθε γεγονός ή μάλλον η αντίδραση μας σε κάθε γεγονός διαμορφώνει τον χαρακτήρα μας, είτε το θέλουμε είτε όχι. Για να τα καταφέρουμε θα πρέπει να αναπτύξουμε ένα είδος εσωτερικής παρατήρησης απέναντι σε κάθε πράξη, συναίσθημα και σκέψη μας. Αυτό μπορεί να παρεξηγηθεί σαν συμβουλή να γίνουμε πιο παθητικοί, ωστόσο μια τέτοια παρεξήγηση οφείλεται στο γεγονός ότι στην αγχώδη ζωή μας έχουμε συνηθίσει να μπερδεύουμε την πραγματική δράση με την μηχανική αντίδραση στα γεγονότα που απλά συμβαίνουν στη ζωή μας. Έτσι θεωρούμε «ενεργητικό» ή «ζωντανό» κάποιον με συνεχή, άσκοπη κίνηση και ομιλία, διασπαρμένη σκέψη και ανεξέλεγκτα συναισθήματα ενώ ιδεατά θα έπρεπε ο άνθρωπος να δρα σαν ολότητα (σκέψη, συναίσθημα, κίνηση) σύμφωνα με τη συνειδητή ύπαρξη του κι όχι ανάλογα με το οποιοδήποτε εξωτερικό γεγονός. Εδώ έρχεται η κάρτα της Δικαιοσύνης να μας θυμίσει την ανάγκη για ισορροπία και αρμονία στη ζωή μας. Για να υπάρξει πραγματική δικαιοσύνη ίσως θα πρέπει να περιμένουμε την περίφημη «τελική κρίση», αλλά μέχρι τότε δεν μπορούμε να ελπίζουμε σε κάτι καλύτερο από μια απλή εξισορρόπηση των αντίθετων δυνάμεων που βιώνουμε στη ζωή μας. Άλλωστε και τα δικαστήρια μας δεν κάνουν κάτι περισσότερο αφού από τη στιγμή που θα συντελεστεί μια άδικη πράξη ο δικαστής δεν μπορεί να επαναφέρει τα πράγματα όπως ήταν πριν, απλά, στην καλύτερη περίπτωση, μπορεί να αποζημιώσει τον αδικημένο έτσι ώστε κάπως να εξισορροπηθεί η αδικία. Ουσιαστικά δηλαδή δεν θα έπρεπε να μιλάμε για δικαιοσύνη αλλά για αντιστάθμισμα ή εξισορρόπηση και όπως είπαμε παραπάνω έχουν προταθεί αντίστοιχες ονομασίες για την κάρτα του Ταρό. Για την θέση της Δικαιοσύνης στο Καββαλιστικό Δέντρο της Ζωής , καθώς επίσης και για το γράμμα του εβραϊκού αλφαβήτου στο οποίο αντιστοιχεί, έχουν προταθεί διαφορετικές απόψεις αντίστοιχες με την θέση της κάρτας στη σειρά των μεγάλων αρκάνα. Παρόλο που μέχρι τώρα κρατήσαμε την παραδοσιακή θέση της κάρτας, η σύνδεση του Ταρό με την εβραϊκή Καββάλα έγινε τον 19^ο αιώνα, και συνεπώς όσο αναφορά τη θέση της στο Δέντρο της Ζωής θα ακολουθήσουμε την εκδοχή της Χρυσαυγής που είναι η πλέον διαδεδομένη. Σε κάθε περίπτωση η Δικαιοσύνη βρίσκεται κάτω από το ανώτερο επίπεδο δείχνοντας ότι έχουμε πια διασχίσει την άβυσσο της Γνώσης και έχουμε κατέβει σε πιο ανθρώπινες διαστάσεις. Η Δικαιοσύνη συνδέει τη σφαίρα της Αυστηρότητας (Geburah) με αυτήν του Κάλλους (Tiphareth). Εδώ θα πρέπει να πούμε ότι στην έννοια του Κάλλους συμπεριλαμβάνονται οι ιδιότητες της αρμονίας και της ισορροπίας. Χαρακτηριστικό παράδειγμα της σχέσης μεταξύ ομορφιάς και αρμονίας είναι οι κολόνες του Παρθενώνα που ενώ φαίνονται ίσιες στην πραγματικότητα κοιλώνουν στην κορυφή. Αν η κατασκευή τους γινόταν στη βάση της στεγνής λογικής και όχι της αρμονίας, οι κολόνες αυτές θα φαινόντουσαν χοντροκομμένες. Λαμβάνοντας όμως υπόψη τους περιορισμούς του ανθρώπινου ματιού, επιτεύχθηκε η αιώνια ομορφιά που έχουμε ακόμα την τύχη να βλέπουμε. Άλλωστε όπως είπαμε παραπάνω ο ρόλος της Δικαιοσύνης δεν είναι η στεγνή εφαρμογή του γράμματος του νόμου αλλά η επίτευξη της ισορροπίας στις ανθρώπινες σχέσεις και τα δικαστήρια μας δεν κάνουν τίποτα άλλο από το να «ζυγίζουν» τις απολογίες και τις καταθέσεις των ανθρώπων σε σχέση με τον νόμο. Όσο για τη σφαίρα της αυστηρότητας, είπαμε παραπάνω ότι στο στάδιο της Δικαιοσύνης τα άλλοθι τελειώνουν και θα πρέπει να αναλάβουμε τις ευθύνες μας. Στον δρόμο της Δικαιοσύνης λοιπόν καλούμαστε να έχουμε επίγνωση του εαυτό μας και των πράξεων μας, να αναγνωρίσουμε τα λάθη μας, να διορθώσουμε ό,τι μπορούμε και να αποδεχτούμε ό,τι δεν μπορούμε να αλλάξουμε, έτσι ώστε να οδηγηθούμε στην εσωτερική ομορφιά και την αρμονία. Ερμηνεία Η Δικαιοσύνη σε όρθια θέση έχει τις προφανείς ερμηνείες του δικαίου, τηςειλικρινείας, της ισότητας σε θέματα σχέσεων αλλά και για δικαστικές αποφάσειςαν αυτός που συμβουλεύεται το Ταρό έχει εκκρεμότητες με δικαστήρια. Σε συμφωνία όμως με όσα έχουν αναπτυχθεί παραπάνω, η Δικαιοσύνη κυρίως μας ζητά να κατανοήσουμε ότι οι πράξεις μας έχουν συνέπειες που με τη σειρά τους δημιουργούν τις καταστάσεις τις οποίες βιώνουμε. Έτσι θα πρέπει να παραδεχτούμε ότι όλα συνέβησαν έτσι όπως έπρεπε να συμβούν και εμείς έχουμε ό,τι μας αξίζει. Αναλαμβάνοντας την ευθύνη της ζωής μας και μαθαίνοντας από τα λάθη μας (κάτι που δεν μπορεί να γίνει αν πριν δεν τα αναγνωρίσουμε) μπορούμε να ελπίζουμε σ’ ένα καλύτερο μέλλον. Αντίστοιχα βέβαια η κάρτα της Δικαιοσύνης σε ανάποδη θέση δείχνει έλλειψη αρμονίας, αδικία και ανειλικρίνεια στις σχέσεις μας με τους άλλους και με τον εαυτό μας. Έτσι υπάρχει απροθυμία να αναγνωρίσουμε το μήνυμα των γεγονότων που βιώνουμε, χάνοντας έτσι την ευκαιρία να αποκτήσουμε καλύτερη κατανόηση για ό,τι συμβαίνει στη ζωή μας. Επίσης δείχνει ότι έχουμε μια τάση να κατηγορούμε τη ζωή ή τους άλλους για αδικία, ψάχνοντας για άλλοθι, αντί να αναλάβουμε τις ευθύνες μας. Έτσι μπορεί να καταφεύγουμε στα δικαστήρια ξοδεύοντας εκεί την ενέργεια και το χρόνο μας σε μια μάταιη αναζήτηση του δικαίου, αντί να ψάξουμε να διορθώσουμε την εσωτερική μας δυσαρμονία. Ίσως αν ξαναγυρίσουμε στο Άρμα να βρούμε την αποφασιστικότητα να προχωρήσουμε μπροστά αξιοποιώντας έστω ενστικτωδώς όλες τις εσωτερικές αντιθέσεις μας και ίσως αφήνοντας για αργότερα την εσωτερική αναζήτηση.